Ðỗ Quyên

Trường ca, hai trích đoạn

 

THƠ, LÀM THẾ NÀO?

Ta lại đào bới văn tự Việt

Tìm bản trường ca mới của thi ca Việt hôm nay / của cả thi ca Việt mai sau

Nào ngôn ngữ sâu sâu với tư tưởng cao cao / bên tác giả hồ hởi với bên độc giả hăng say

Ta đào đắp văn thơ Việt cho sâu và dân tộc tính (ới) dân làng thơ trong nước hải ngoại ơi / cho xa và toàn cầu tính (ới) dân làng thơ trong nước hải ngoại ơi

Dân làng thơ trong nước hải ngoại ơi

 

Tranh thủ lúc vợ ta đi xa vắng (và chắc vợ/chồng độc giả cũng đi vắng xa)

Ta lại đào đắp văn tự Việt cho sâu và dân tộc / cho xa và toàn cầu

Ta mỹ từ Việt cho thật ra dáng

Chêm các câu duyên duyên tiếng Anh - Pháp - Tây Ban Nha - Hàn - Nhật – Trung (không có Nga!)

 

Vài hôm sau từ nền văn học Việt hợp lưu Trong nước - Hải ngoại của ta

Từng trang từng dòng nơi tác phẩm lớn tương xứng với tầm thời đại được dịch ra tiếng quốc tế

Bay đến đập vào mặt bàn văn Ban giám khảo Nobel

Tha hồ vẻ vang đất nước Việt trống đồng làng quê Việt lũy tre xanh

Dân làng thơ trong nước hải ngoại ơi (ới) dân làng thơ trong nước hải ngoại ơi *)

 

(Trích trường ca Thơ Thời Gian, 2005-2006)

——

*) Nhái bài Đào Công Sự của Nguyễn Đức Toàn - một bài ca thời máy bay Mỹ ném bom miền Bắc Việt Nam. Tôi vô tình thuộc nó ngay trong lần tới nhà ông chú ruột chơi với khoảng thời gian vừa bằng Chương trình dạy bài hát mới của Đài Truyền thanh Hà Nội. 35-36 năm rồi! Nhớ lại, tất sai sót; chắc mọi người và tác giả bài hát sẽ tha lỗi. (Cám ơn bạn Mai Văn Phấn đã coi lại dùm). Những người cần được xin lỗi là các bạn thời nay và các bạn cùng trang lứa không sống ở miền Bắc, khó mà biết giai điệu bài hát.

‘Ta lại đào công sự

Cho trận chiến đấu ngày mai / còn dài

Nào tay cuốc với tay mai / bên gái với bên trai

Ta đào mau (ới) dân làng ơi / nhanh (ới) dân làng ơi

Dân làng ơi

Tranh thủ lúc trời chưa sáng

Ta lại đào cho mau / nhanh

Ta lèn cho thật chắc

Cắm thêm cả cành ngụy trang

Nay mai pháo của ta

Nòng vươn cao (ấy) trên trận địa

Bắn vào đầu quân xâm lược Mỹ

Bảo vệ đất nước làng quê

Dân làng ơi (ới) dân làng ơi.”

 

MÌNH

Nhìn từ sau cả một vùng thèm muốn

Hai tấc gang ngang không tới tường thành

Chỗ hẹp nhất chờ sự mạo hiểm nhất

Thực tiễn cắm ngút vào lãng mạn vừa tầm

Khô vừa vừa vì make-up phải chăng

Phủ không kỹ như tầm độ tuổi

Âm thanh quyết định một thiên hà

Vẫn thấp thỏm nhón hai lần nhấm một

Hai chỗ đó nhìn chờ từng bước

Không hề lay gợn

Ở phía màu

Hồng hồng nâu nâu đậm đậm

Không chờ thêm tiếng nhỏ đã cất lời

Sụyt!

Cái bí mật này ba phe đồng chủ tịch

Phe thứ ba phản bội lúc nào có thể

Thờ ơ có thể nhập cuộc có thể

Mía ngọt ngon mía nhỏ mía to ơi

Dài như thế mà thuôn thuôn như thế

Không can chi khoảng cách thân sơ

Cái đen đỏ bắt đầu tỉnh giấc

Phận vắn dài đã biết lo lo

Mùi bao giờ cũng chung thủy khoảng trung

Âm thanh lên thượng tầng dễ bốc

Sắc màu tìm đáy tái thể hiện mình

Những lần sau

Không mỏi cơ tay không mòn cơ các loại

Không mỏi cơ miệng không hao các loại cơ

Cơ mắt đi nghỉ và cổ họng lên ngôi

Chỉ nghĩ đến cũng không còn sức mạnh

Thì lại chờ lại nói lại nhìn nghe

Lại ngóng tiếng nhỏ chờ tiếng to

Vu vơ ra chỗ không

Cầm cái không ai động đến

Ðặt lên chỗ không khác

Hỏi cái không ai đáp

Ðáp cái không ai chờ

Chờ cái không ai nhớ

Nhớ cái không ai nhắc

Nhắc cái không ai quên

Quên cái không ai biết

Biết cái không ai biết

 

Ðến từ sau cả một vùng thèm muốn

Từ trên cao có thể động nhẹ chết rơi

Gió không nghe cũng hiểu điều nói mãi

Trở lui dù chưa nghe mây quay

Hai lần sợ là một lần không hành động

Một lần không hành động làm thêm hai lần sợ

Ðằng sau trong hộp gió không tiếc

Mây mù màu lúc qua cầu

Tốc độ cản ý muốn trong khoảnh khắc

Xích lùi tới độ hãm cần thiết của sự xấu xích lùi

Lúng túng của một kinh nghiệm nghèo

Ánh sáng đêm lọt qua khe các bàn tay

Các bàn tay tìm đồng sự

Cú đẩy nhẹ không tìm thêm được bạn bè

Cái khều khều cũng không địa chỉ

Khô lạnh một chút chỗ make-up âm thanh ào trên vùng thẩm mỹ viện trị vì

Tất nhiên là nói dối thêm một lần cho một cái định vị già nua

không đồng điệu trong mặt phẳng nhân tạo mịn

Mềm và cao chỉ thiên dù không tự nhiên mà có

Trong mắt hay trong tay cũng vậy vì tay cũng có mắt vì mắt cũng có tay

Chỗ hẹp không sâu hơn một lần tay

Nơi sâu không hẹp hơn một cái liếc

Cong đều

Ướt mềm nhiều

Trong một không gian hạn định một thời gian hữu hiệu

Một địa danh đọc lên đã muốn

Một phương tiện di chuyển chỉ nhìn cũng thèm

Ẩm thực trong trường hợp này là cái cầu đưa đẩy sự thèm muốn giữa đôi bờ nhận thức và trách nhiệm trên con sông xấu hổ

Cảnh quang hoàn toàn chiều ý lòng

Chỗ hẹp ba bốn lần tơi mở

Lâu

Chỗ sâu còn có hẻm chưa cộng hưởng song đó không phải căn bản

Ðáng ra còn một không gian nữa rộng thênh

Tiếc là cái thúc hối không tìm ra ngôn ngữ

Bóng tối thêm một lần làm khó khi ánh sáng ngủ yên

Xa một cái động đậy là xa cả hệ thống

Ngắn đủ trong trắng

Dài vừa quyến rũ

Và ngăn ngắn dai dài quyến luyến

Những thời gian về sau tự ứa tự nhớ khi cái thèm đã qua cái muốn đã có

Ở những không gian khác tự có cái để bình phương cái muốn thèm

Nhoài qua một cái chờ suốt đêm đến vùng giới tính câm

Cách một lối đi dài bằng đạo đức nghề nghiệp đủ để thao thức

Ánh mắt ngửa không gặp ánh mắt nhìn xuống

Các ngón tay không mọc nổi móng trong buổi sáng mai chạy re

Trước đó hơi thở hụt ngang tầm với chắc không hiệu quả vì lưỡi còn phải hỏi đáp

Cũng thiệt thòi cho cái khép mở cái xẹp nở

Phải khép cho một trách nhiệm chỉ mở cho những thúc hối của đời

Bị xẹp trong khi nổi trôi chỉ nở khi cô độc

Sự bình đẳng không thay đổi hình dáng khi xẹp nở

Sự bình đẳng thay đổi thời khắc và trạng thế khép mở

Ðả đảo cái này!

Cái kia muôn năm!

 

Cả một vùng thèm muốn nhìn từ trước lại

Cách một cái tròn tròn quen gọi là bàn

Trên cái gọi là ghế cao cao hai

Và ở giữa

nhiều đồ ăn thức uống vật dùng

Trong rủ kín cái dài thon vẫn nói tiếng riêng

Phơi hé mầm lặng im bằng hình thể bác mẹ sinh thành

Ánh sáng nhân tạo làm tròn bổn phận trong bóng tối tự nhiên

Khiến lúng túng kết giao cùng e lệ

Ðẻ một lứa con trên hai ghế một bàn

Ngón tay có địa chỉ không quen chia sẻ thông tin

Các ngón khác phục sẵn trong túi quần vạt áo

Người cùi hủi lúc này là thuận lợi

Non non từ âm thanh đến hình sắc gợi gọi không bằng lời

Hiêng hiếng bầu trời trong một bầu trời

Cái tạp nhạp của môi trường ghế bàn hàng xóm

làm xích lại thon dài mầm khép lại

Trong đối thoại mọi chênh khác tạm ra đi cho ham muốn lộ thiên

Thời gian đến hạn thì cũng là khi bóng tối hiện nguyên hình

Khoảng cách đã tính bằng hơi thở bằng sự rung

Tốc độ cơ giới đua với các ngón tay trổ dài nở hoa lưỡi

Hoa còn nguyên hương đầy sắc đang chờ đêm khoe lộ

Mà toan bẻ rào bứt lẹ một ngày

Hoa đi để khoảng trống

Bến xe đò đêm thị thành ngút gầm metro

ngồi ngẩn ngơ ghế đá thủng

Hoa ướt mi oán trách và nở mầm thèm và cái thon dài càng hé lộ

Ngày mai hoa ra với trời rồi và đó là cái đau dọc một bàn tay vươn ngang

Thôi chịu vậy cầm cái không có về mài vào cái có

Ðặt lên cao ngang tầm ghế xưa đưa thẳng vào gia tốc âm dương tùy chỗ

Âm thanh mới trong sàn diễn cũ động tác mới trên hình bóng cũ

Hả hê

Trong cái ảo non đầu

Trên hai nguồn sáng liêng liếng

Trong dòng suối đen và điểm hồng rạng rực

Ðôi mấp máy hồng chờ khỏa lấp

Tay dài dấu ba chấm sẵn sàng

Bức tường xám mang vạch xiên làm chứng cho những vặn mình thế kỷ

Chiếc áo len nâu làm dấu nối sang ba cánh lá xanh đã thấm ngấm dòng tia trắng đục

Vạn sinh linh sẽ hiển hiện một ngày nếu lọt

Nút nào đậy kín hũ tương lai

Dậy mà đi hỡi cái fẹc-mơ-tua ngăn hiện tại

Ngây dại một lần không ngăn lại cái sờ xoạng hoàng hôn

Ôm riết chân trời không qua nổi chân tường

Chữ nghĩa đi mong chết lại từng ngày khi tiền bạc đóng bộ đồ số mạng

Non dại ơi cong ngửa mũi tên

Bên mở hết bên hấp hé trong lòng sắt đá

Quá khứ nằm ngay trong mây về gợi lại

Chẳng quá giờ ngọ nào đẻ muộn cho một ngày mai

Ðóng thân mở mình riết miết vật thể nào là chủ thể chuẩn bị bản thảo cho bức tranh đồng loại

Các tấm hình mang màu lập lờ chiều thủ hoại

Các tiếng chuông khàn của những tòa nhà chỉ nhận đơn âm

Các lá úa không còn bản mặt

Các tấm gương hậu chỉ biết chìa mông

Ðầu non ạ chiều lên cho thêm nhé

Một vầng điên từ bức họa không hồn

Một cái lọt sàng hai thế hệ

Cong. Ðen.

Bước rảo dọc dốc triền mưa đơn một

Dí. Ngấm. Im.

Rụt lại năm lần hai là mấy

Cho thêm cái chiến hạm không cờ vào

Tưởng các nhà mồ hẹn gió

Ngoan yên nào

Ngoan yên đi nào

Không ai cầm lên nổi một cái ngã tư

Hay cho thành phố vào ly trà nuôi lớn

Nhưng rảnh tay là vứt đi bó sách nặng cầm thêm một ngón hồng để ngâm dấm các lần sau

Thôi để mùa sau thôi để sau

Tay cầm đêm thụt lại

Với xoa núi nở động đậy phần cao

Là một thiên hà chảy

Cửa sổ nghiêng âu lo con mắt ngoài

Cửa chính hé bằng một ly cẩn trọng

Hồng au gò cao lấm tấm

Ðen chao ánh mời

Run một lần dại một bận

Hùng tráng cả trang văn hiến

Ðừng! Ðau lịch sử lắm

Giữ gìn hàng thiên niên kỷ từng giai đoạn bản lề từng sự kiện đóng đinh

Biết mà, vẫn mê đau

từng góc 

                                        tang thương

                                                            tình thế

Xa lộ ngẫu nhiên lại gò cao

Một cái choàng sông nước

Một cái động lưng trời

Hai cái gọi

Hai lần nín

Trăm lần lôi ra trong mộng xả dòng

Cao vút ơi trời

Có nhũn không

Ví rớt hai phần mềm còn lại

                                        tới hôm nay

Họa sĩ già đã mài bút nhừ thân

                                        nơi ấy

Hẹn nhé một ngày bốc cả hai tay

                                        lửa bén quá lần ủ mặt trời

Chê cái nhão trong mưa dầm

Cái nhắng trong lẩm cẩm

Hẹn nhé nhọn một trời xanh nhùn nhũn

Ðịa chính trị học đây

Những địa dư có lửa nói bằng lời!

Cả một vùng thèm muốn từ trước đến

Quì nâng tay văn hóa vùng đất mới trong giao lưu với trời

Chắc chắn là khô mà sao diệu vợi

Cầu thang cong ở điểm nghẹn lời

Các cửa mở thấy hết ngoại bang

Vẫn nâng

mân mê đạo giáo tại chánh đường

Ðạo dẫn dạo vòng quanh miền xứ

Và toan cho trình diện bề trên

Chắc chắn là khô mà sao diệu vợi

Mảnh cong còn duyên thuở non hoang

Lịch lãm ạ cho hoang đàng vào đại

Nơi nguyện cầu một trí hướng minh quang

Trắng mịn ra giang hồ nhiều chưa

Có lần thấy đứng cạnh kẻ hoang đàng số Một

Ðể chỉ lên trời xanh

                    những dòng thiện tín

Tên ấy rắn lửa chữ nghĩa rừng hoang

Của triết loạn thịnh hành

Của sự lột trần củ chuối

Một vòng qua bản địa tự do của một mảng vỡ nay đã thành quốc gia riêng rẽ

Các tạp âm không chịu sự thử thách để hóa thành quốc ca

Cầm lấy trắng mịn chia tay

Chân bước một nửa mặt đất bản nháp

Ngôi nhà phía sau họng súng

Nếu chồm về phía ấy một phen

con đường không cho phép thối lui

Một góc gấp nơi dạ dày chưa mở ra sau bát cháo đêm chồng vợ

Nói: xem tranh chiến tranh nhiều thì cầm súng tự hủy thân

Cắn: ngón tay vẫn mở chờ răng

Nói: lấy vé một chiều đi trong ngày mưa thai mọc đầu

Ngồi: sofa đủ diện tích vẫn không tạo hứng

Hai lần níu cửa tử không khép

Ðịa ngục thiếu người dọn bàn thừa dao và vạc dầu

Bỏ thèm muốn đi trăm năm về lại

Hai mắt ngực

                  mở

                       hồng

Dưới mặt trời không tên.

 

(Trích trường ca Ba Người Nữ Một Mùa Thu, 2003)

Vancouver, ngày 17/6/2008

Ðỗ Quyên

---

Bài đã đăng của Đỗ Quyên

• Ðỗ Quyên: Trường ca, hai trích đoạn - 06.27.2008
• Đỗ Quyên: “Nhà văn không có kẻ thù…” - 03.21.2008