Trao đổi: Bạn đọc & Hội Luận – 17/6/2008

Ban biên tập

Sau khi thông báo Chủ đề “Thơ Việt Nam Hôm Nay” kết thúc vào tuần này, chúng tôi nhận được nhiều hồi âm và bài vở của các Cộng tác viên ở khắp nơi. Vì thế BBT xin được phép dời Ngày chia tay Thơ tới Cuối Tháng 6. Cám ơn tất cả Quý vị và các bạn!

Chúc cho những ngày cuối cùng của Chủ đề Thơ trên Hội Luận thêm sống động, hữu ích và… hết mình vì Thơ!

 

Dư Thị Hoàn – Hải Phòng

Kính gửi BBT Hội Luận Văn học VN! Tôi rất muốn tham gia cuộc Hội Luận này. Dù rằng tự thấy mình không đủ sức cao đàm khoát luận nhưng vẫn mong đóng góp cho đề tài “Thơ Việt Nam Hôm Nay” bằng một ý kiến ngắn. Cám ơn nếu được chia sẻ. Và sẽ gửi đọc cho vui mấy bài dịch thơ Trung Quốc hiện đại.

Bài báo phỏng vấn dưới đây còn có ý kiến tham gia của nhà thơ Trang Thanh (người được giải Lá Trầu năm thứ nhất), nhà thơ Lê Ngân Hằng (Giám đốc công ty EVA.COM) và Lê Thanh Huy (Giám đốc công ty Bách Việt).


Từ Một Giải Thưởng Tư Nhân Cho Văn Học    

(Dư Thị Hoàn trả lời phỏng vấn báo “Thể thao & Văn hóa cuối tuần”, 13/6/2008)

Lời dẫn của Tòa soạn TT&VH: Gần đây, trong hoạt động xuất bản văn học có hiện tượng mới – giải thưởng cho thơ được những công ty truyền thông văn hóa tư nhân thành lập và trao tặng: giải Lá Trầu của công ty EVA.COM (khởi đầu năm 2007) và giả thơ Bách Việt của công ty cùng tên sẽ được trao lần đầu năm nay. TT&VH có cuộc trò chuyện với nhà thơ Dư Thị Hoàn (Thành viên Ban thẩm định giải Lá Trầu lần thứ hai).

+ Ngoài giải thưởng chính thức của các hội đoàn văn học như lâu nay, bây giờ có thêm các giải thưởng thơ của tư nhân lập ra, điều đó đem lại gì cho thơ?
– Sự xuất hiện của giải thưởng Lá Trầu của Quỹ hỗ trợ Lời vàng E VA (trong nước) có thể ví như sự xuất hiện một màng lọc thanh sạch cho THƠ trong tình trạng bị ô nhiễm trầm trọng hiện nay. Nếu như tiếp tục có nhiều giải thưởng với quy chế hoạt động bước đầu như Lá Trầu, độc giả không phải mất công lần giở từng cuốn trong mớ thơ hỗn tạp đang được tiếp thị đủ chiêu thức từ thô thiển đến tinh vi và đến từ muôn ngả lọc lừa, phiền nhiễu như hiện nay. Thứ nữa là những tập thơ có giá trị, được trình làng một cách đàng hoàng và tách biệt, không bị nô lệ vào túi tiền (giàu, nghèo) của tác giả.

Qua theo rõi một năm hoạt động của giải thưởng Lá Trầu, và năm nay lại xuất hiện thêm giải thưởng Bách Việt nữa, đó là những giải tư nhân dám xông pha, dám đứng mũi chịu sào trong bối cảnh văn đàn bị xáo trộn. Tôi cảm thấy hân hạnh được mời vào Ban thẩm định năm nay của giải Lá Trầu này, được cộng sự với những con người không ngại ngần đãi cát tìm vàng cho văn chương Việt Nam. Qua những ngày đầu làm việc, tôi càng nhận thấy thơ ca đích thực sẽ vượt qua giai đoạn Nín sống (chữ của nhà văn Nguyễn Thị Hoàng), và hiển lộ chân diện mục sinh động và bất ngờ của nó.
+ Giải thưởng tư nhân cho thơ như vậy là một dấu hiệu tốt của đời sống văn học, nhưng để thơ có chỗ đứng và sống được trọng thời hiện đại này, còn cần phải làm gì nữa?
– Thay vì đi tìm biện pháp thúc đẩy thơ phát triển và đứng vững trong đời sống văn học hiện nay, theo tôi, công việc cần làm ngay là chặn đứng sự ló mặt của thơ dở và thơ giả ngay từ trứng nước. Phải coi đó là một cuộc chiến giành lại sự mất mát cho độc giả. Cụ thể là các nhà xuất bản (nói chung là của nhà nước) nên chấm dứt tình trạng thiếu tự trọng, tự tin, đến mức buông thả chức năng giám định của mình mà để cho những ấn phẩm được gọi nhầm là thơ, ra như tháo cống! Đồng thời, tận dụng ngay quỹ hỗ trợ sáng tác hậu hĩnh của nhà nước để in ấn những tác phẩm thơ xứng đáng. Huỷ bỏ quy chế tác giả tự túc, đó là một sai lầm, và không kém nông cạn về cách vận dụng xã hội hoá của ngành xuất bản. Tôi cho việc làm này không khó. Nếu như họ (NXB) bình tĩnh tìm hiểu sự ế ẩm của thị trường sách thơ, và thái độ quay lưng của độc giả.

Việc kế tiếp là vấn nạn của các kênh truyền thông, sự nhạt nhẽo mang tính phong trào, lễ lạt của những chương trình thơ được phát sóng chiếu lệ từ trung ương xuống các tỉnh thành, đã góp phần hạ thấp giá trị đích thức của thơ.
+ Là nhà thơ, là người xuất bản và quảng bá cho thơ, anh/chị có thể nói vài nhận xét về thơ Việt hiện nay?
Qua công việc thẩm định, mới thấy thơ Việt vẫn được chăm sóc một cách âm thầm và bền bỉ, bởi những tác giả có nghiệp quả và độc giả có duyên nợ với thơ ca. Nếu như sự phục hồi đó được liên tục thể hiện qua nghĩa cử của những Mạnh thường quân tự nguyện (tôi muốn nhấn mạnh hai chữ tự nguyện, vì hầu hết các Mạnh thường quân tài trợ cho thơ trước đây, nếu không đòi hỏi điều kiện thì cũng rơi vào cái bẫy bị vận động một cách bất đắc dĩ), thì nhiều cây bút sáng tạo, sáng giá, bấy lâu nay bị thua thiệt, bị khuất lấp sẽ dần dần được độc giả đền đáp.                                                                                              
Nguyễn Văn Dũng – Huế

Kính gửi BBT Chủ đề "Thơ Việt Nam Hôm Nay”! Tôi nhận được thư mời tham gia Hội Luận vào chiều 15/6, trong lúc khoảng 1 tuần sau thì khoá sổ – nghĩa là có hơi bị muộn. Lại nữa, tôi rất thích thơ, ngưỡng mộ các nhà thơ, nhưng vốn là “dân võ biền”, nên chẳng dám múa búa trước cửa Lỗ Ban. Đó là 2 lý do để xin cho phép tôi, chỉ góp một ý kiến ngắn về chủ đề này thôi.

Người ta thường ví von, thơ như chiếc áo. Khi chiếc áo đã quá chật, quá cũ thì không nên dùng nữa. Tôi đồng ý. Nhưng một vấn đề khác xem ra còn quan trọng hơn, đó là người mặc chiếc áo. Bởi, chiếc áo dù có vừa, có đẹp, có sang đến mấy, mà người mặc áo xanh xao, còm cõi, bệnh hoạn (thậm chí cả bệnh truyền nhiễm) thì người đời vẫn không ai dám chìa tay bắt, không ai dám đến gần, chứ đừng nói mời vào nhà.

Thiết nghĩ, đã thi sĩ thì có thể là con người bình thường, nhưng không thể tầm thường. Làm sao cho người đời không chỉ ngợi ca chiếc áo, mà còn kính trọng người mặc áo. Người đời có thể chấp nhận tính cách, cung cách, phong cách, cốt cách lạ lùng, cổ quái của nhà thơ, nhưng với phẩm cách, thì không thể sao cũng được.

Một thời gian dài, rất dài, chúng ta đắm chìm trong đói nghèo, bệnh tật, chiến tranh, hận thù, toan tính, mù loà, dốt nát… Nay vừa ngất đầu lên được, liệu ai trong chúng ta có thể thoát khỏi di chứng của cái môi trường ô nhiễm ấy? Chúng ta đã làm gì để tự làm sạch mình, thăng hoa mình; trong lúc cuộc sống thì lại cần thơ, và yêu cầu rất cao với các nhà thơ?

Thế đấy, chiếc áo đẹp không làm người ta ngưỡng mộ người mặc. Để cho người đời sẵn sàng xách giày cho thi nhân, người làm thơ hôm nay (và bao giờ cũng vậy), hãy tự trả lời mấy câu hỏi này:
– Trước cường quyền bạo lực, có cà lăm không, có uốn lưỡi không, có cúi mình không?

– Với cuộc đời, óc còn biết thao thức không? Tim còn biết thổn thức không? Có quây lưng trấp mặt không? Có ngậm miệng ăn tiền không? Có đứng về phía những người bị áp bức, cùng khổ, bất hạnh không? Có nói lên được khát vọng ngàn đời của họ không?
– Với vinh hoa phú quí ở đời, có mồi chài không? Có sẵn sàng đánh đĩ ngòi bút để kiếm chác chút lợi danh không?

– Với bạn bè, có ăn cháo đá bát, lừa thầy phản bạn không?

– Với mình, có khát vọng hoàn thiện không ngừng không? Có ý thức sứ mệnh cao cả của mình không? Có còn khả năng tự vấn, tự trọng, và niềm kiêu hãnh không?

 

Khải Minh – Montréal

Cám ơn thật nhiều đến bàn tay và tâm tư của BBT đã edit lại cho tôi. Xem ra một là trình độ của nhân gian còn mù mờ hai là vô bờ thông thái ba là thi sĩ chúng ta bất tài nói hoài chẳng ai hiểu.

Qua Hội Luận này chắc chúng ta nhận ra và kiểm nghiệm được nhiều điều về sinh hoạt thơ hiện nay. Nói chung là lười và sợ phê bình. Lười vì không tham gia. Sợ phê bình vì từ trước đến giờ chỉ có vài bóng ma hù xuất hiện.

Tôi vừa mượn thơ Nguyễn Đức Sơn và Việt Phương làm cớ để phê bình cách viết của phái Siêu Thực qua từ "người", từ "lòng anh đã ướt” trong thơ họ là không ổn. Nhưng chẳng mấy ai nhận ra?

OK. 10 năm sau chắc cũng còn quá sớm để biết hệ quả của hôm nay. Đợi 20, 30 năm sau lúc chúng ta về hưu ngồi nhớ lại hôm nay cho khỏi lú lẫn. Cuồng ngôn một xíu cho Hội Luận cau mày vui.

 

Chân PhươngBoston

Hello Hội Luận, ngày mai tôi sẽ gửi bài tham luận. Độ này bị theo dõi mùa Vô địch bóng rổ NBA Hoa Kỳ và EURO Cup nên không rảnh rang thơ thẩn.

 

Lê Vĩnh Tài – Tây Nguyên

Kính gửi BBT Hội Luận! Em gửi chùm thơ mới, chưa in ở đâu. Hy vọng nó sẽ được xuất hiện ở Hội Luận trong những ngày tháng đang nói về thơ hôm nay – lúc mà không còn ai muốn viết thơ tình nữa vì sợ sự “sến” của nó. Em gửi bài trễ, vì gần đây em không viết được gì…

 

T.C. Nguyễn

Tôi, bút hiệu T.C. Nguyễn, lần đầu tiên xin gửi cho các bạn bài này cho vui. Chỉ là ý kiến riêng.

 

Nguyễn Đình Chính – Hà Nội

Nhờ BBT chuyển lời hộ tôi là NĐC ngả mũ chào Trần Thiện Huy. Ở trong nước chắc các nhà phê bình – ra vẻ “lịch sự” khi nói toẹt như ông bà tổ tiên – mà đọc bài viết này chắc sợ lắm?! Tôi thấy anh TTH đọc nhiều và tiêu hóa được cái sự đọc nhiều đấy!


Bài đã đăng của bbt

4 phản hồi/comments

Comments feed for this article

Lời chào Chân Phương từ “Thơ, phút ngẫu sinh” hôm qua đến Hội Luận hôm nay:

Chân Phương _______Ngẫu sinh thơ

thơ thẩn các ngã ba
đi vào rồi đi ra ______________châu Á
đi ra rồi đi vào ______________ châu Âu
đi vào rồi đi ra ______________ châu Mỹ
thơ ca đâu chẳng thấy ________châu Úc
Chỉ thấy một tổ chim _________châu Phi
tổ chim ngay chạc ba _____________ mùa Xuân
đi quanh rồi đi qua _______________mùa hạ vội mùa thu
đi qua rồi đi quanh____________mùa đông
Chim đâu nhìn chẳng thấy______thơ

Ăn Mày mệt________ ngã ba
Thơ ca hậu thơ ca____bóng rổ
Tổ chim hậu tổ chim __bóng đá
Thơ đâu nhìn chẳng thấy ______chim

Ngày mai hậu ngã ba__________thơ đã chết
Ngày mai vào Hội Luận_ ngẫu chim ca
Thơ sẽ chôn thành tổ
Chim sẽ ngỏng cổ _________________…_____thơ

Khải Minh

Chào chị Oanh ~~ Dư Thị Hoàn

Đọc chị:

Thứ nhất là thấy chị đã mấy lần lột xác chuyển hồn… để gần thành người ròng giống như vàng ròng, thiên hạ ở dạng này rất hiếm. Thứ hai là chị Dư Thị Hoàn đang kiểm duyệt thơ.
Hai điểm này sẽ lưu dấu lịch sử thơ cho một thời đại, vậy em xin hỏi mấy câu:

1. Những bài thơ của người quạng thô (chưa mất mát, chưa hoảng loạn, chưa đau xót đủ) thường có dạng mộng mơ kiểu Tượng Trưng (Symbolisme) hay Lãng Mạn (Romantisme) với những từ ngữ không tưởng hoặc phóng đại như Chân Phương với: “Ngựa điên kéo xác, thềm ký ức, Hữu hình nghe ngóng, Ngón vô cực…”, Như Đinh Hùng với: “Em biển sắc rừng hương, ngàn hoa sớm, cặp mắt lưu ly…”
Nếu chị phải tuyển vào lúc đó (Đinh Hùng) hay vào lúc này (Chân Phương) thì những bài thơ kiểu đó (không nhất thiết là thơ tình, thơ tư tưởng hay thơ chính trị, phản kháng) có còn lọt vào mắt ròng của chị không?

2. Ngoài chuyện ngôn ngữ nghĩa (như văn xuôi chẳng hạn) ra, có dạng văn bản lạ nào chị để ý. Thí dụ, như em, các bài thơ trình bày theo truyền thống hoặc như Chân Phương, Đinh Hùng ở đây, trong mắt em sẽ chỉ còn 20% hứng đọc. Ý em là hình thức cũ đối với chị có phải là một dạng tâm lý ỳ lì trong lý thuyết sáng tạo không?

3. Có nhiều tâm hồn và đầu óc khác (nhiều người biết thơ khác) làm việc chung với chị trong việc chọn tuyển này không? Chị có nhận được nhiều góp ý hay có phải tranh luận nhiều không?

4. Hình như về kỹ thuật thơ thì chị chưa khuyên hay gợi ý cho ai điều gì? Hay là em chưa được đọc? Cụ thể là chị gợi ý xem bài 1 trong Mấy Bài Xuôi của Chân Phương dưới đây phải xếp đặt lại như thế nào và ngôn ngữ phải lột xác làm sao cho thơ hiện ra trong mắt tuyển chọn của chị?

Vì yêu thơ, xin chị trả lời chị nhé.

– – – – – – – –
Hai bài thơ sau: 1 của Chân Phương và 1 của Đinh Hùng

THƠ MẤY BÀI XUÔI

1
Hồn thiêm thiếp. Bầy ngựa điên kéo xác hành tinh lạnh lang thang.
Chiếc lá mất đà, vướng trên thềm ký ức.

Hữu hình nghe ngóng. Nỗi nhớ cắn mặt gương. Ngón vô cực chạm
phải da mềm. Về đâu,đêm lỗi hẹn?

2

Chùm ý tưởng mọc, nhánh lập phương xòe cạnh lửa. Đóa phản hoa tỏa
hương giữa những phiến vô vọng.

Bên mặt kia thời gian hun hút nỗi nhớ kỷ hà.

Giữa hoài niệm với mưa phùn, buổi sáng lại hôn mê. Mớ từ ngữ lạ mặt
lộn trái dòng thơ, phô bày mấy tiết diện vú dậy thì và hai bàn tay hư cấu.

3

Vo tròn hương dạ lan, hoàng đới ném vỡ chuỗi fourier. Sao biển giật mình,
chợt nhớ cuộc hẹn với bộ tứ huyền cầm bật khóc.

Đêm tối nuốt con rắn hoàng hôn, lật ngược đồng hồ cát, điều chỉnh cơn phiền
muộn. Cà phê đen bốc khói, xạ ảnh vào quạnh hiu.

Rớt bóng bàn tay trên thang âm lạnh.

4

Hoàng hôn bỏ lại con đường.
Đêm vỡ tan khi chạm phải đồ vật trúng độc.
Bầy gián tha đi một ngón tay đeo nhẫn.

5

Sáng nhập tràng gánh xác chim lội qua biển rách.
Bọn múa lân đánh trống lụm khụm tát triều xưa.
Gió trả lại lũ vỏ sò những âm giai thứ.

CHÂN PHƯƠNG

http://amvc.free.fr/Damvc/ChanPhuong/Tho/ChanPhuongThoMayBaiXuoi.htm

——————–

Kỳ Nữ

Ta thường có từng buổi sầu ghê gớm
Ở bên Em — ôi biển sắc, rừng hương!
Em lộng lẫy như một ngàn hoa sớm,
Em đến đây như đến tự thiên đường.
Những buổi đó, ta nhìn em kinh ngạc,
Hồn mất dần trong cặp mắt lưu ly,
Ôi mắt xa khơi ! Ôi mắt dị kỳ !
Ta trông đó thấy trời ta mơ ước.

Thấy cả bóng một vầng đông thuở trước,
Cả con đường sao mọc lúc ta đi,
Cả chiều sương mây phủ lối ta về,
Khắp vũ trụ bỗng vô cùng thương nhớ.
Ta run sợ, cho yêu là mệnh số,
Mặc tay em định hộ kiếp ngày sau.
Vì người em có bao phép nhiệm mầu,
Một sợi tóc đủ làm nên mê hoặc.
Ta đặt em lên ngai thờ Nữ Sắc,
Trong âm thầm chiêm ngưỡng một làn da.
Buổi em về xác thịt tẩm hương hoa,
Ta sống mãi thở lấy hồn trinh tiết.
Ôi cám dỗ! Cả mình em băng tuyết,
Gợn xuân tình lên bộ ngực thanh tân.
Ta gần em, mê từng ngón bàn chân,
Mắt nhắm lại, để lòng nguôi gió bão.
Khi sùng bái, ta quỳ nâng nếp áo,
Nhưng cúi đầu trước vẻ ngọc trang nghiêm.
Ta khẩn cầu từng sớm lại từng đêm,
Chưa tội lỗi, đã thấy tràn hối hận.
Em đài các, lòng cũng thoa son phấn,
Hai bàn chân kiêu ngạo dẫm lên thơ.
Ôi vô lương ! Trong một phút không ngờ,
Ta đã muốn trở nên người vô đạo.
Tất cả em đều bắt ta khổ não,
Và oán hờn căm giận tới đau thương.
Và yêu say, mê mệt tới hung cuồng,
Và khát vọng đến vô tình, vô giác.
Hỡi Kỳ Nữ! Em có lòng tàn ác,
Ta vẫn gần – ôi sắc đẹp yêu ma !
Lúc cuồng si, nguyền rủa cả đàn bà,
Ta ôm ngực nghe trái tim trào huyết.
Ta sẽ chết ! Sẽ vì em mà chết !
Một chiều nào tắt thở giữa môi hôn,
Ta hái trong em lấy đóa hoa hồn.

ĐINH HÙNG
Bấm vào bài Kỳ Nữ ở http://www.vietnamlit.org/wiki/index.php?title=Dinh_Hung

Khải Minh

Dư Thị Hoàn phúc đáp Khải Minh:

Nhận xét trên của Khải Minh làm tôi phải phì cười, chút xíu nữa là bắn cả nước bọt lên màn hình vi tinh! Thứ nhất, là tôi muốn hỏi KM nhìn thấy tôi lột xác ở chỗ nào và đã chót nhìn thấy mấy lần rồi thì thử kể lại một lần thôi cũng được. Để tôi còn biết mình có cơ sung sướng, hưởng cái phước trẻ mãi không già, như loài rắn hoặc chí ít như con ve sầu cũng hay, vì cho đến giờ này, xác tôi đang lâm vào cảnh cũ rích, tồi tệ và già nua lắm rồi! Thứ hai, KM còn nhìn thấy tôi chuyển hồn nữa chứ? Chuyển mấy lần mà lại biến mình thành giống vô hồn như vàng ròng thì quý hóa lắm, cứu được khối người khỏi chết đói đấy ạ. Khải Mình này, hãy chỉ cho tôi biết trên Dư Thị Hoàn có bộ phận nào gần giống như vàng 9.999, để tôi còn biết phấn đấu (chuyển hồn) tiếp, để trở thành vàng Mười nhé! Nếu chỉ được, tôi sẽ trả lời tiếp câu hỏi sau. Cố gắng nhé.

Dư Thị Hoàn

Vòi vĩnh chị Dư Thị Hoàn

Điều tôi vui nhất
là làm chị tôi phì cười
Chị sẽ khỏi già
và sẽ trẻ lại, hỏi tôi những câu chợ trời
Em NHÌN thấy chị lột xác mấy lần?
ngoài lần “Anh ấy không cài lại khuy áo ngực cho chị”
Tôi trả lời làm sao? Vì từ ấy chị đã chọn hạnh phúc ở “góc tối”
Chẳng lẽ tôi lại bật điện lên cho mọi người thấy góc tối ấy
và chị lại phì cười văng cả mọi thứ ra ngoài ________hãi hùng lẫn bi hài

và chị sẽ trách tôi
sao em lại đi rêu rao những chuyện lọ lem lột xác ấy?

Chị ạ,
bạn em mỗi lần buồn thì đem tiền lẻ ra đếm
nỗi buồn của cô ấy chưa lớn lắm
nhưng cô ấy bảo tiền là thơ của nước mắt và mồ hôi
nên từ đấy em biết thơ ___________________ hãi hùng lẫn bi hài

hôm nay nghe em nhắc tới và ví chị với vàng
chị vẫn cố tật bảo nó vô hồn, kiểu “chết được thì tốt” trong câu kết bài thơ
Chị chiều em một lần chị nhé
vàng ý nghĩa và kỳ công hơn tiền__hãi hùng lớn lẫn bi hài quá khổ
chị soi mình trong đó
nếu thấy đẹp thì em mừng vì chị sẽ trả lời mấy câu hỏi thơ thẩn của em.
nếu thấy không ưng ý thì chiều em thêm lần nữa chị nhé.

chị hỏi em bộ phận nào của chị gần giống như vàng?
Em trả lời nhé. Đấy chỉ là em suy bụng em ra bụng chị thôi. Chị thấy
em có chút ngạo mạn buồn cười giống chị chưa?

Cái ông Hồ Anh Thái này còn đôi chỗ không thơ mộng.

http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=155435&ChannelID=61

Khải Minh