Thư Ban Biên Tập Hội Luận: Về bài phỏng vấn nhà thơ Lý Đợi

Thư Ban Biên Tập Hội Luận Văn Học Việt Nam:

Về bài phỏng vấn nhà thơ Lý Đợi 

 

Quý vị và các bạn thân kính,

Ban biên tập Chủ đề “Thơ Việt Nam Hôm Nay” của Hội Luận Văn Học Việt Nam rất lấy làm ngạc nhiên khi đọc được Lời toà soạn Tiền Vệ và lời tác giả Lý Đợi thưa trước với độc giả Tiền Vệ  trong Bài Cậy Đăng” của tác giả trên www.tienve.org ngày 17/5/2008, mang tựa đề Về “Thơ Việt Nam Hôm Nay”, chính là bài trả lời phỏng vấn của Hội Luận VHVN. Hai “lời” như sau:

  

Lời toà soạn Tiền Vệ:

Tiền Vệ nhận được bài viết này từ nhà thơ Lý Đợi — một bài viết liên quan trực tiếp đến chủ đề "Thơ Việt Nam Hôm Nay" đang diễn ra trên website Hội Luận, vì nhà thơ Lý Đợi đã viết như một sự đáp lại những câu hỏi mà website Hội Luận đã đặt ra. Thông thường, Tiền Vệ không đăng những bài viết liên quan trực tiếp đến một cuộc thảo luận đang diễn ra trên một website khác, vì như thế sẽ khiến cho cuộc thảo luận ấy bị tản mạn, thiếu tập trung. Tuy nhiên, chúng tôi đăng bài này vì những lý do mà nhà thơ Lý Đợi trình bày dưới đây.

Lý Đợi thưa trước với độc giả Tiền Vệ:

Hội Luận (http://hoiluan.vanhocvietnam.org/) không sòng phẳng…! Đó là suy nghĩ của tôi lúc này, bởi lúc tôi gởi bài đi (trước khi tháng 5-2008 bắt đầu), như trong thư họ có yêu cầu, họ nói để nhường “không khí” lại cho Lê Đạt — một thi sĩ đàn anh vừa đi xa, tôi hoàn toàn đồng ý với suy nghĩ như vậy. Thế nhưng, khi bắt đầu với chủ đề: “Thơ Việt Nam Hôm Nay”, họ đã lần lượt in những bài gởi sau tôi, vì căn cứ theo ngày ký cuối mỗi bài thì biết. Ví dụ bài của Trần Văn Toàn, Trần Mộng Tú, Nguyễn Đình Chính… đều viết sau ngày 27-4 của tôi.

Tại sao tôi xem quan trọng sự trước sau này, khi mà, quyền thu xếp thời gian đăng bài là do nhóm chủ trương của Hội Luận? Bởi vì có 2 lý do: Thứ nhất, họ đòi biên tập và cắt bỏ một số đoạn trong bài viết — và tôi cũng đồng ý, vì nghĩ đó là nguyên tắc, và cũng vì ủng hộ tình hình chung. Thứ 2, tôi có phản ứng về cách hỏi kiểu “mặt trận” của họ, không phe này thì phải phe kia, dù đó là phe phái trong tư tưởng, trong thẩm mỹ, trong quan điểm… Theo cảm nghĩ của riêng tôi, nếu họ in bài trả lời này trước, thì họ ngại những phản ứng tương tự sẽ xảy ra, họ ngại những lý do được xem là “nhạy cảm”. Trong tất cả sự nhạy cảm mà họ nêu ra, tôi hơi ngạc nhiên khi họ đòi bỏ bài thơ “Cặc đương thời” của Nguyễn Quốc Chánh.

Dưới đây là nguyên văn bài mà tôi gởi cho Hội Luận đã được “biên tập”, nay tôi gởi đăng lên Tiền Vệ, để khỏi phải đợi lâu [một cách vô lý] hơn nữa.

I.

Vâng, chúng tôi rất ngạc nhiên. Bài phỏng vấn này không phải là một bài viết thông thường để tác giả có thể tùy ý gởi đăng ở đâu cũng được; mà là một bài trả lời bản các câu hỏi do Hội Luận đưa ra, tức là rất đặc trưng cho Hội Luận, và có thể nói là có hai “đồng tác giả”. Các câu hỏi thuộc bản quyền của Hội Luận, còn bản trả lời đã biên tập (dù là tác giả tự biên tập theo gợi ý của Ban biên tập) thuộc bản quyền chung của tác giả Lý Đợi và của Hội Luận. Chúng tôi thiết nghĩ nếu cần in ở một nơi khác, tác giả nên trao đổi với Ban biên tập trước khi bài viết được sử dụng lần đầu tiên.
Anh Lý Đợi “cậy đăng” bài trả lời phỏng vấn Hội Luận trên tienve.org đã không hề gửi trước cho chúng tôi một bức thư nào để thông báo, hay để yêu cầu Ban biên tập phúc đáp gì cả. Vì thế, Hội Luận không thấy có bổn phận phải trả lời các ý kiến của tác giả ở bài này trên tienve.org.
Tuy nhiên, một vài độc giả, tác giả của Hội Luận đã đọc bài này trên diễn đàn Tiền Vệ và trực tiếp nêu thắc mắc với chúng tôi. Nhận thấy rằng sự tiếp tục im lặng, mặc dù đầy thiện ý, có thể dẫn đến những hiểu lầm tai hại hơn, Ban biên tập thấy đã đến lúc cần lên tiếng để làm rõ dư luận.

Theo chúng tôi hiểu, lời mở đầu của tác giả Lý Đợi có hai điểm chính. Một là than phiền rằng bài của anh gửi đi trước nhưng bị gác lại sau những bài khác. Hai là có ý “hơi ngạc nhiên” việc Ban biên tập Hội Luận đã gợi ý bỏ đi bài thơ của Nguyễn Quốc Chánh. Vì thế, anh cho rằng “Hội Luận không sòng phẳng”, nên “gởi đăng lên Tiền Vệ, để khỏi phải đợi lâu [một cách vô lý] hơn nữa.”

Qua lời dẫn này, người đọc có thể có ấn tượng:
+ Trong cách làm việc với tác giả, Ban biên tập không tôn trọng dân chủ và không tuân thủ các nguyên tắc hội nhập và đa nguyên do chính mình đưa ra; nói ngắn gọn là kỳ thị, phân biệt đối với một số tác giả hay khuynh hướng nào đó.
+ Tác giả Lý Đợi bị đối xử bất công, bị ép buộc đủ thứ, đến nỗi phải dùng đến một diễn đàn khác để lên tiếng, vì không có cơ hội lên tiếng ở Hội Luận.
 
II.
Điều đầu tiên, chúng tôi xin được nói rõ rằng, vì đặc trưng rất riêng của một diễn đàn có tính chuyên đề về Nội dung và tính thảo luận về Phương pháp, nên khi chọn bài theo thứ tự trước sau, Hội Luận tuân theo các tiêu chí về ưu tiên sau đây:
     + Bài viết có chất lượng cao, có giá trị văn học.
+ Bài viết phù hợp với các nguyên tắc chung của Hội Luận, hay ít nhất là không đi ngược với các nguyên tắc đó.
+ Bài viết có tính thời sự.
+ Cuối cùng, linh hoạt theo thứ tự chuyên mục xen kẽ nhau (Tham luận, Phỏng vấn, Sáng tác, Tham khảo, Trao Đổi…), và theo thứ tự thời gian gửi đến Toà soạn.
Bài trả lời phỏng vấn của tác giả Lý Đợi, xét về cả bốn phương diện nói trên, là bài hoàn toàn có thể đăng trên Hội Luận và đã được Ban biên tập cho vào lịch đăng, nhưng không thuộc các diện ưu tiên hàng đầu. Về vấn đề này, bất cứ Ban biên tập nào khác cũng có nguyên tắc riêng của mình tùy theo sự sắp xếp tổng thể của nội dung công bố. Tiếc thay, tác giả không chờ được và đã gửi bài đi nơi khác với lời mở đầu như nói trên, chỉ sau dự tính đăng bài của Hội Luận ít hôm.
 
III.
Để mọi người được rõ sự thật hơn và để nhắc tác giả Lý Đợi nhớ lại một số điểm quan trọng mà có thể anh đã không lưu ý, chúng tôi xin lược thuật một số nội dung mà Hội Luận và tác giả Lý Đợi đã làm việc với nhau như sau (Các bản văn chính vẫn được lưu trữ trong hồ sơ):
+ Ngày 27/4/2008, Ban biên tập nhận được bài trả lời phỏng vấn của Lý Đợi. Nhận thấy bài cần biên tập, chúng tôi đã trao đổi sơ bộ lại.
+ Trong khi Ban biên tập và tác giả Lý Đợi đang trao đổi, thì chúng tôi nhận được nhiều email của Lý Đợi trong ngày 29/4/2008. Một trong số các email đó đã yêu cầu chúng tôi hoãn đăng bài phỏng vấn của anh.
Xin trích lại, sau khi lược bỏ các chi tiết khác liên quan đến thông tin cá nhân, riêng tư:
“Vì lí do hết sức riêng tư (… ) tôi đề nghị Hội Luận khoan in bài trả lời của tôi (…) Cám ơn. Lý Đợi”.
Ban biên tập, ngay lập tức và trong nhiều email, đã hồi âm và quan tâm, thực hiện tất cả các đề nghị của anh Lý Đợi.
Sau đó, cùng ngày 29/4, trong một email kế tiếp và cho đến nay là email cuối cùng mà Tòa soạn nhận được, Lý Đợi gửi thư thông báo rằng bài phỏng vấn đã có thể đăng được và gửi kèm bài tự mình biên tập, nhưng anh lại viết:
“Sau khi tự mình (…) nay gởi lại bài trả lời, muốn in khi nào thì in. LĐ”.
 
Chúng tôi thiển nghĩ, nói chung trong các thư nói trên, tác giả Lý Đợi có hai ý kiến chính:
1) Nhanh chóng đồng ý với gợi ý của Ban biên tập Hội Luận vào ngày 29/4 về việc biên tập cắt bài thơ của Nguyễn Quốc Chánh. (Nói thêm, khi đưa ra lời gợi ý đó, chúng tôi: a) Nói là nội dung của bài thơ đã có trong link ở web khác mà độc giả có thể đọc được, không cần phải đăng lại toàn bộ text của bài thơ đó trong bài phỏng vấn). b) Không nêu rõ rằng việc bỏ ra text của bài thơ như một điều tiên quyết về sự sử dụng bài phỏng vấn).
2) Thư thả trong việc đăng bài của anh. Chúng tôi hiểu là tác giả có ý không hối thúc Hội Luận đăng bài sớm, vì những lý do riêng tư mà anh nêu ở email trước.
Kết luận: Việc đăng bài của Lý Đợi chậm hơn so với một số bài khác gởi đến sau vì hai lý do. Một là bài viết cần được biên tập lại. (Ai cũng đều biết rằng có những bài viết phải biên tập công phu, có khi mất cả tháng, mới có thể đăng được). Hai là yêu cầu trực tiếp và cần thiết của tác giả đề nghị hoãn đăng bài này, như ta có thể đọc trong các thư trích dẫn ở trên.
 
Thưa Quý vị và các bạn,
Ban biên tập chúng tôi lấy làm tiếc về sự việc xảy ra ngoài ý muốn. Tuy nhiên, chúng tôi mong rằng đây chỉ là sự hiểu lầm nhất thời về phía tác giả, chứ không phải là dụng ý của anh nhằm phê phán Hội Luận; Dù sao đó cũng là một hành xử vội vàng. Chúng tôi tin rằng mọi người sẽ cảm thông cho công việc của Hội Luận, trong quan hệ giao thiệp bài vở với cộng tác viên, khiến tác giả bất ưng và độc giả phiền lòng.
Chân thành cám ơn tất cả Quý vị và các bạn – tác giả và độc giả – những người thực sự làm nên Hội Luận có được như ngày hôm nay.
 
Trân trọng
Ngày 22/5/2008

 

TM Ban chủ trương Hội Luận Văn Học Việt Nam

Ban biên tập Chủ Đề “Thơ Việt Nam Hôm Nay”

 

 


Bài đã đăng của bbt

1 phản hồi/comment

Comments feed for this article

Hôm trước, tôi đã thấy có vấn đề khi xem bài của anh Lý Đợi đăng bên Tiền Vệ, nên ngay sau đó có hỏi ý kiến Hội Luận, chỉ với mong muốn nhỏ là hiểu rõ thêm vấn đề. Nay được trả lời một cách chung nhất (chắc có nhiều người khác cũng có thắc mắc giống tôi chăng) như thế này, tôi rất cảm ơn. Vậy là tôi hiểu rồi.

Quốc