Nguyễn Trọng Tạo: Nguyễn Việt Chiến, thơ anh vẫn bảng lảng quanh ta

Nguyễn Trọng Tạo

Nguyễn Việt Chiến, thơ anh vẫn bảng lảng quanh ta
 
 
Hồi làm tạp chí Cửa Việt, bộ đầu tiên (1990-1992), tôi nhận được chùm thơ Nguyễn Việt Chiến, thấy thơ anh đằm và lạ. Tôi đã giới thiệu mấy bài thơ của anh. Rồi Nguyễn Việt Chiến liên tục đăng thơ trên các báo và xuất bản thành sách. Thơ anh vẫn giữ được vẻ đẹp đằm thắm, nhưng càng ngày càng hướng về cách tân.
 
Khi hay tin anh bị bắt ngay trong tòa báo của mình, tôi muốn chọn một trang thơ Nguyễn Việt Chiến cho Hội Luận Văn Học Việt Nam, nhưng vì đang trên đường mà tư liệu về anh thì lại nằm nhà. Tôi đành tìm nhanh bằng cách lướt mạng, và thế là cũng đã chọn được một số bài thơ có cũ có mới của anh. (Chúng tôi xin lỗi không kịp dẫn lại các địa chỉ trang mạng có những thông tin và sáng tác này của nhà thơ).

Cho dù anh khiêm nhường “Trước vô cùng năm tháng / Thơ mình sương khói thôi” thì thơ anh vẫn bảng lảng quanh ta. Xin trân trọng giới thiệu tới độc giả Hội Luận.

Trước khi cùng đọc lại các sáng tác của anh, chúng ta hãy đến với

 
“Chân dung văn học” NGUYỄN VIỆT CHIẾN: 

+ Bút danh khác: NGUYỄN VĂN NGUYỄN, TỪ KIM VIỆT 
 
+ Họ và tên khai sinh: Nguyễn Việt Chiến; Sinh ngày 8/10/1952; Quê quán: Chàng Sơn, Thạch Thất, Hà Tây.
 
+ Đôi nét về học tập, làm việc và sáng tác: 1970 đi bộ đội, 1974 xuất ngũ và vào đại học, ra trường làm việc trong ngành địa chất, năm 1990 chuyển sang viết báo, năm 1991 công tác ở báo Văn Nghệ, năm 1992 về làm phóng viên tại báo Thanh Niên cho đến nay; Hiện sinh sống tại Thanh Xuân Bắc, Thanh Xuân, Hà Nội; Vào Hội Nhà Văn Việt Nam năm 2000. 
 
+ Tác phẩm chính đã xuất bản: Mưa lúc không giờ (1992); Ngọn sóng thời gian (1998); Cỏ trên đất (2000); Những con ngựa đêm (2003); Thơ Việt Nam tìm tòi và cách tân (2007)…
 
+ Giải thưởng văn học: Giải nhì Cuộc thi thơ báo Văn Nghệ, Hội Nhà Văn Việt Nam (1989-1990); Giải nhì Cuộc thi thơ hay về biển của Vũng Tàu (1992); Giải nhì Cuộc thi thơ tạp chí Văn Nghệ Quân Đội (1998-1999); Tặng thưởng Thơ hay của tạp chí Văn Nghệ Quân Đội (2000); Giải thưởng thơ Hội Nhà Văn Hà Nội (2004); Tặng thưởng Hội Nhà Văn Việt Nam (2004) cho tập thơ Những con ngựa đêm; Hội Nhà Văn Hà Nội tổ chức hội thảo tập sách phê bình “Thơ Việt Nam tìm tòi và cách tân” nhân Ngày Thơ Nguyên Tiêu (2008)…
 
+ Suy nghĩ về nghề văn: “Trên giá sách của tôi / Có nhà thơ đi bộ / Bước qua những nhà thơ nằm ngủ / Tìm đến chiếc giường của mình / Đặt bên cạnh những người kia / Và bởi thế, lối thoát duy nhất của tôi / Là phải tự vạch một con đường đi qua chồng sách này / Đi qua sự nghèo nàn của ngôn từ / Để gặp một sợi chỉ ánh sáng nối hai bờ vực tối thẳm sâu.”
 
Thơ NGUYỄN VIỆT CHIẾN
  
Nguyen Viet Chien

Để nhớ về em

 
Tôi yêu khoé miệng không tắt  
những ban mai lầm lẫn sương mù  
em chẳng vàng thu  
em dìu dặt một bờ bến lạ  
 
Tôi đi qua  
bóng một sân ga  
chẳng con tàu nào chở tôi về phía thương yêu cũ  
chẳng con tem nào đưa tôi về địa chỉ yêu dấu cũ  
chẳng câu thơ nào cõng tôi về tuổi thơ cũ  
chẳng ánh sáng nào giúp tôi thoát khỏi những ám ảnh cũ  
chẳng con đường nào nâng tôi lên qua những dằn vặt cũ  
chẳng máy giặt nào giặt hộ tôi những đau khổ cũ  
chẳng máy điều hòa nào có thể cứu nổi một sa mạc cũ  
đang phổng phao lớn dần những đói khát trong tôi  
 
Bởi thế  
tôi chỉ dám cất giấu trong câu thơ chật hẹp của mình:  
một ít gió còm cõi từ mùa hạ cũ  
một ít nắng đăm chiêu từ mùa đông cũ  
một ít mây chiều bơ vơ trên mái phố cũ  
một chút bụi tư tưởng rơi ra từ cuốn sách cũ  
một hơi ấm thì thào trong bài hát cũ  
một mùi vị hoang dại ngọt ngào trong da thịt cũ  
 
Để nhớ về em.
 
Ba đứa trẻ con trong tranh Thành Chương
 
Một đứa ngủ  
Một đứa không ngủ  
Còn một đứa không thức cũng không ngủ  
Nó đang yêu.  
 
Nó đang yêu một đứa không phải là trẻ con.  
không phải là người lớn.  
 
Ở làng quê này.  
Trên cánh đồng này.  
Nó yêu từ lúc con chó đá đầu xóm hay đi chơi  đêm.  
Nó yêu từ lúc đám mây đêm tinh nghịch.  
Thích rúc vào ngực yếm các thôn nữ mà chơi trò ú tim  
 
Nó yêu từ lúc ông lão say rượu  
Mò mẫm vớt trăng ngoài sông đêm  
Đang càu nhàu cãi nhau với cái bóng của mình  
 
Lên ba tuổi ôm gà đi hỏi vợ  
Nó có phải lòng câu quan họ bến sông thương  
Lên ba tuổi tranh làng hồ cũng thế  
Mầu dậy thì trong sắc điệp tươi non
 
7-8-2000
 
Chỉ còn thơ và nỗi cô đơn con người
 
Tặng Bế Kiến Quốc  
 
Như được vẽ bằng khói thuốc lá  
Gương mặt một người bạn  
Mũi gồ lên dưới tròng kính trắng  
Hai bàn tay lúc nào cũng ướt  
 
Không có sự lựa chọn nào khác  
Ngoài thuốc lá và thơ  
Bạn chọn cả hai không bao giờ từ bỏ  
 
Mười tám tuổi  
Bạn nhìn đâu cũng thấy anh hùng  
Họ nhiều hơn  
Số người sống và người chết cộng lại  
 
Nhưng nếu trừ đi tất cả  
Bằng một phép tính giản đơn  
Thế giới này chỉ còn lại cỏ  
Và một điều gì đấy  
Mơ hồ giống như thơ.  
 
Ngoài năm mươi tuổi  
Bạn vẫn tin yêu con người  
Nhưng bắt đầu hoài nghi những đám mây không tưởng  
Riêng đám mây khói thhuốc bạn mang trong ngực  
Cứ mỗi ngày một âm u.  
 
Bạn mong muốn hàn gắn thế giới này  
Bằng niềm tin ngây thơ  
Bởi nếu không tin yêu con người  
Chúng ta còn gì để mơ ước  
 
Nhưng có nỗi đau không cách gì chữa được  
Chỉ còn thơ và nỗi cô đơn con người.  
Sau tất cả mọi cô đơn  
 
Tôi tin vào điều ấy  
Không phải bởi ngày qua thấy bạn trên giường bệnh  
Gương mặt tái nhợt cố nở một nụ cười khó khăn  
Như muốn nói: tôi không thể nghỉ ngơi  
Khi bài thơ đáng viết nhất vẫn đang còn phía trước  
 
Nhưng bạn đã từ bỏ cõi sống này vào một sớm mai.  
Nơi có những nỗi đau không cách gì chữa được.  
Chỉ còn thơ và nỗi cô đơn con người.  
Sau tất cả mọi cô đơn.

25-6-2002
 
Ánh sáng
 
I  
Lối thoát duy nhất của anh  
Là phải tự vạch một con đường đi qua chồng sách này  
Đi qua sự nghèo nàn của ngôn từ  
Để gặp một sợi chỉ ánh sáng nối hai bờ vực tối thẳm sâu  
 
II  
Chúng ta ngồi dưới bóng râm  
Và nói những điều ồn ào nóng nực  
Nhưng khi lê bước dưới mặt trời cháy gắt  
Con người thường không nói gì  
 
III  
Người ngủ một mình là người cô đơn nhất  
Người không ngủ là người cô đơn nhiều hơn  
Họ đối thoại với bóng đêm – kẻ canh giữ ánh sáng  
Người làm cỏ và những chùm trái mộng  
Kẻ đang thức là cơn khát của những người ngủ say  
 
IV  
Chúng ta không thể nào hiểu được ngôn ngữ của loài kiến  
Con người bất lực trong cách giải thích  
Bởi chúng ta chẳng có gì cả  
Ngoài cát và mưa, và cỏ, những nỗi buồn…
 
Đàn bầu
 
Nỗi buồn  
Chỉ có một dây  
Độc hành  
Qua cõi bùn lầy  
Cô đơn  
 
Thân đàn  
Như một ống xương  
Chuốt mình  
Thành khúc nhạc buồn  
Của đêm  
 
Mưa  
Cầm lên  
Gió  
Nhặt lên  
 
Giữa bao  
Còn – mất nhớ – quên  
Con người  
 
Dây đàn  
Như một chiếc roi  
Quất lên  
Bóng ngựa xưa đòi về dinh  
 
Câu ca lục lạc  
Gập ghềnh  
Theo người hát cũ  
Độc hành dưới mưa  
 
Vịn tay  
Vào một dây tơ  
Nhấm nháp  
Dăm hạt mộng mơ tủi hờn  
 
Nước non  
Bao khúc thăng trầm  
Đời đàn  
Chỉ một dây buồn  
Thôi sao?
 
Cánh đồng dĩ vãng
 
I  
Người đàn bà đi vào buồng ngủ  
Trên mặt gối của nàng  
Có tiếng sột soạt trở về của cánh chim đêm  
Mùi cỏ khô trên cánh đồng dĩ vãng  
 
II  
Em như rừng lạ đêm dài  
Hoang vu môi mắt mệt nhoài chúng ta  
Em như sông mật phù sa  
Ngực ăm ắp thở thịt da mùa màng  
 
III  
Khi em bỏ đi  
Con ngựa hoang  
Ngủ trong lòng đêm rỗng  
Mơ những giấc mơ thủy tinh  
 
IV  
Người đàn bà đêm nay giặt áo dưới bến sông  
Hơi thở da thịt em  
Làm cho nước có một mùi vị khác  
Em là chiếc chum cong bằng đất nâu  
Đựng trong mình tuổi thanh xuân của nước  
 
V  
Mấy chiếc que đan sờn cũ  
Kiên nhẫn tìm đường cho sợi len thô  
Đem hơi ấm chở che lồng ngực người đàn ông cô đơn  
Nhưng anh ta đã phản bội  
Người đàn bà của những năm tháng cũ.
 
Mây tằm tơ
 
Sớm nay lác đác sen đồng 
Một vài bông nở bên sông lập lòe 
Con sông vừa ngủ vừa đi 
Áo phù sa bạc mấy khi được lành 
Em về vá áo sông anh 
Về mau kẻo sóng nhuộm thành sông mê
Đường lên Thạch Thất, Ba Vì 
Lúa đồng sắp chín, chim ri đang còn 
Em giờ vẫn chửa có con 
Bánh dầy xôi đỗ vẫn còn người mong 
Lụa còn đau đáu Hà Đông 
Mây tơ tằm phủ miền sông Đáy vàng
Ngàn dâu xanh suốt thoi ngang 
Đất như lụa dệt bóng làng quê xưa 
Đầu làng, ngựa đá gặm mưa 
Cuối làng, chó đá sủa chờ trăng lên 
Xứ Đoài thăm thẳm mắt sen 
Mây tơ tằm nở trên miền đá ong
Chiều mưa lác đác sen đồng 
Con sông chảy mãi mà không sóng về 
Mắt xưa sen bỏ bùa mê 
Tằm tơ em lấy mái đê làm nhà 
Sông gần bến cũng chẳng xa 
Quê sông vẫn chốn thật thà cỏ may
Hẹn em ở hội Chùa Thầy 
Tháng giêng lại gặp đò đầy Chùa Hương 
Trái mơ tơ tưởng còn vương 
Thẹn thò ngực áo đầm sương tơ tằm 
Nón Chuông buông mắt lá dăm 
Em xuôi đò dọc anh lầm đò ngang
Để cho bầu rượu dở dang 
Một miền mây lụa hoang mang nỗi gì 
Con sông vừa ngủ vừa đi 
Mây tằm tơ dẫn lối về trần gian
 
2001 – 2005
 
Mưa tháng giêng
 
Tháng giêng mưa ngoài phố 
Mưa như là sương thôi 
Những bóng cây dáng khói 
Như mộng du bên trời

Tháng giêng ngày mỏng quá 
Nỗi buồn nghe cũ rồi 
Mà bên kia tờ lịch 
Nỗi niềm mưa xót rơi

Tháng giêng mưa trên tóc 
Những người đi lễ chùa 
Theo giọt mưa cầu phúc 
Tiếng chuông từ bi mơ

Tháng giêng mưa dưới bến 
Mỏng mai cô lái đò 
Mắt mưa em lúng liếng 
Trói tôi bằng vu vơ

Tháng giêng mưa như cỏ 
Non xanh đến tận trời 
Trước vô cùng năm tháng 
Thơ mình sương khói thôi.
 

Hà Nội, sáng sớm 15/5/2008
Nguyễn Trọng Tạo giới thiệu

 


Bài đã đăng của Nguyễn Trọng Tạo

6 phản hồi/comments

Comments feed for this article

Trích:
“Để cho bầu rượu dở dang
Một miền mây lụa hoang mang nỗi gì
Con sông vừa ngủ vừa đi
Mây tằm tơ dẫn lối về trần gian”

(Thơ Nguyễn Việt Chiến)

Bài thơ lục bát này của anh quả là mượt mà, như thảm lúa, bãi ngô ven những con sông chở nặng phù sa Bắc bộ. Cảm ơn nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo đã giới thiệu những bài thơ của anh NVC!

Tôi yêu nhất bài “Mây tằm tơ” mặc dù phong cách không mới nhưng sao mà nó vẫn “chau chuốt” thế. Khi đọc bài lục bát ấy, tôi có cảm giác như chú bé đứng nhìn một ông già nghệ nhân đang chuốt lại những chiếc nan của một chiếc lống cu gáy hình trái đào vàng óng, đẹp thuần khiết và tinh xảo, nhưng bảo mới thì không mới, nghệ nhân đã cho ra lò hàng trăm chiếc, vậy mà sao nó vẫn đẹp…

Tiếc thay:
“Có loài vừa ngủ vừa đi
Mấy bài báo dẫn lối về… nhà giam :))

Chúc anh chân cứng đá mềm!

Hà Minh

“Một chút bụi tư tưởng rơi ra từ cuốn sách cũ
một hơi ấm thì thào trong bài hát cũ”.

Vâng, đó là cái tư tưởng mà nhiều thế hệ đã trở thành nô lệ của nó. Cái tư tưởng viển vông vô thực đã thống soái con người Việt trong nhiều thập kỷ. Nhà thơ đã nhẹ nhàng gọi nó là “bụi”, nhưng nhiều người muốn trọng lượng của nó phải “nặng” hơn và phải gọi nó là “rác”. Những đống rác ngồn ngộn lại được che phủ, sơn phết để người đời nhầm tưởng là thành quả của nhân loại, nhưng nay “nó” quá lạnh trong suy tưởng của đa số. Tuy nhiên nhà thơ lục lại những bài hát cũ (phải chăng là những bài hát trước đây bị cấm hoặc vẫn còn bị cấm) và tìm được “hơi ấm thì thào” trong đó thì thật là hay, thật là nhân bản! Cái trước đây đã cấm đoán những bài hát đó được nhà thơ ví là “bụi”, còn cái bị nó cấm thì vẫn sống, vẫn rất “người”. Phải chăng cũng vì cả những lý do này mà ông đã bị cách ly (?)

LG Minh

“Nguyễn Việt Chiến, thơ anh vẫn bảng lảng quanh ta”, cái đầu đề này, nhất là các chữ “bảng lảng” “quanh ta”, tạo cho tôi cảm giác đìu hiu, buồn man mác. Như khói hương bay lên, quanh quất vần thơ Nguyễn Việt Chiến. Như khói thuốc lá tỏa lên, quanh quất khuôn mặt người bạn văn của anh Chiến là nhà thơ xứ Nghệ Nguyễn Trọng Tạo.

Quốc

Tôi đã đọc Ý kiến ngắn của anh Hà Minh về thơ Nguyễn Việt Chiến bên talawas. Đọc kết hợp cả 2 nơi (bên này và bên talawas), tôi mới lĩnh hội được nội dung anh muốn truyền đến bạn đọc. -Quốc

[BBT chú thích:
17.5.2008 talawas.org
Hà Minh

Xin phép nhà thơ Nguyễn Việt Chiến được “nhái” hai câu cuối trong bài “Mây tằm tơ”

Con sông vừa ngủ vừa đi
Mây tằm tơ dẫn lối về trần gian

một cách chua chát như sau:

Có loài vừa ngủ vừa đi [1]
Mấy bài báo [2] dẫn lối về… nhà giam

————–
[1]Loài vật gì kỳ vậy? Xin thưa: cái loài… liệt khùng nhân cách ấy mà.
[2]“Quyền lực thứ tư” bị “quyền lực thứ nhất”… dằn mặt.]

Cảm ơn anh Quốc đã “tri kỷ tri bỉ”, chúc anh có nhiều cảm hứng sáng tạo. Thân mến.

Hà Minh

Đọc thơ anh và rồi nghe tin anh, tôi bỗng vu vơ buồn. Một ngày không bình yên. Làm một bài thơ nhỏ riêng tặng anh, như một chia sẻ:

KHI BỤI TRO RỬA MẶT

Kính tặng nhà thơ N. V. C.

*
về tìm thanh thản giữa ngày bụi tro
nhập nhằng đàn kiến đỏ
bâu lên ngực
bò qua vai
khóa tay nỗi cam phận kiêu hãnh của người hiền
không phải ngu ngốc con gió cào nát mặt
đóa hướng dương, bông sen vươn thẳng
đẹp mê hồn những cánh mềm không vá víu
không phập phồng nếp nhăn từ biệt

*
về tìm âu lo cuối một hoàng hôn rực rỡ
cơn áp thấp vừa mọc biển đông
đầm đìa mồ hôi nhà thơ trốn chạy cánh đồng
mùa hạ
em lao vào tôi, những móng tay cắm phập
kỹ thuật số tình yêu lỗi nhịp mùa màng
môi trường sinh thái xuống dốc
hoàng hôn có bắt đầu sớm mai, niềm tin
những mặt người những giải pháp trí tuệ
viên thần dược xanh đỏ trắng có cứu nổi tâm linh

*
về tìm hân hoan sau một chặng đường dài
những chồi non trỗi dậy đất cứu rỗi
chữ trinh đuợc cứu vớt khi bụi tro rửa mặt
ta bảo em sạch trong…

Muời bốn tháng năm không tám
V.P.

Cám ơn nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo đã giới thiệu các bài thơ của Nguyễn Việt Chiến.

Vĩnh Phúc